Phương pháp giáo dục Montessori và những kiến thức ba mẹ cần biết

Phương pháp giáo dục Montessori là gì?

Phương pháp giáo dục Montessori được đặt theo tên của Tiến sĩ Maria Montessori. Bà vừa là nhà trị liệu đồng thời là nhà giáo dục người Ý. Bà Maria Montessori bắt đầu phát triển phương pháp và triết lý giáo dục của mình vào năm 1897, sau khi tham dự khóa học giáo dục tại trường Đại học Rome và nghiên cứu các thuyết giáo dục hai trăm năm trước đó.

Năm 1907, Bà mở lớp học đầu tiên của mình mang tên Casa dei Bambini, hay còn gọi là Children’s House (Ngôi Nhà Trẻ Thơ) tại một khu căn hộ nằm ở thủ đô Roma. Cuối đời bà Maria sang Mỹ và con trai bà ở đây đã hệ thống lại và sau này thành lập các tổ chức Montessori. Các quy chuẩn, triết lý, cách hướng dẫn giáo cụ được đưa ra dựa trên nghiên cứu của bà.

Phương pháp Montessori lấy khả năng tự học là nền tảng cơ sở, chú trọng vào việc khai thác khả năng, tiềm năng sẵn có của mỗi trẻ, không áp đặt trẻ, chỉ quan sát đưa ra gợi ý và hỗ trợ khả năng tự phát triển vì bản thân mỗi trẻ từ khi sinh ra vốn đã có khả năng tự học tuyệt vời.

Phương pháp Montessori chấp nhận sự duy nhất của mỗi trẻ và chuẩn bị môi trường để trẻ phát triển tuỳ theo những khả năng riêng của mình và thời gian riêng của mình. Do đó việc tổ chức các lớp học theo mô hình Montessorri cho phép tôn trọng tính riêng biệt, phù hợp những nhu cầu và mục đích của mỗi trẻ. Từ đó, phương pháp Montessori chấp nhận sự duy nhất và cho phép trẻ phát triển tuỳ theo những khả năng riêng và thời gian riêng của mình.

Trẻ bắt đầu trải nghiệm thế giới bằng cảm quan ngay từ lúc mới lọt lòng mẹ. Thông qua các giác quan, trẻ học về môi trường xung quanh mình. Rồi qua các bài học đó, trẻ hiểu được thế giới mà trẻ đang là 1 thành viên ở trong đó. Đối với Montessori thì mỗi đứa trẻ là “một nhà thám hiểm cảm quan”.

Đặc điểm nổi trội ở phương pháp Montessori là nhấn mạnh đến vai trò của tính tự lập, tự do (trong khuôn khổ cho phép) trong việc hình thành nhân cách trẻ, giáo viên đóng vai trò Người hướng dẫn. Ngoài ra, phương pháp này rất tôn trọng sự phát triển tâm sinh lý tự nhiên của trẻ, cũng như trang bị đầy đủ cho trẻ các kiến thức khoa học công nghệ tiến bộ và hiện đại.

5 lĩnh vực của phương pháp Montessori


1. Thực hành cuộc sống

Trẻ được cung cấp các bài tập để hoàn thiện phẩm chất, năng lực để từ đó hình thành nhân cách cho trẻ. Được phân thành 4 nhóm: nhóm chuyển khô, nhóm chuyển ướt, thường thức và khoa học.

Trẻ cần được học các bài học liên quan đến tự phục vụ bản thân (mặc/cởi áo khoác, buộc dây giày, chuẩn bị đồ ăn…) và chăm sóc môi trường xung quanh (lau bụi trên lá, tưới cây, lau bụi trên giá kệ,…).

Lĩnh vực này sẽ đặt trẻ trong các thao tác logic hợp lý một cách chính xác, thúc đẩy việc hình thành kỹ năng tập trung ở trẻ, làm việc liên tục không bị gián đoạn để hoàn thành một chu trình làm việc sẽ dẫn đến cảm giác hài lòng và tự tin.

2. Giác quan

Các bài tập dành cho trẻ đảm bảo trẻ vận dụng cả 5 giác quan để phát triển toàn diện.

3. Ngôn ngữ

Trẻ được khuyến khích thể hiện, bày tỏ bản thân mình bằng lời, trẻ được hướng dẫn cách nhận biết mặt chữ và tô chữ…

4. Toán học

Trẻ được làm quen với các biểu tượng số học thông qua nhận biết về lượng mang tính cụ thể, từ đó nhận biết các con số, các phép tính về số học (cộng, trừ, nhân, chia) đơn giản,…

5. Văn hóa (Lịch sử, Địa lý, Khoa học, Nghệ thuật)

Trẻ được học về các đất nước, động vật, thời gian, lịch sử, âm nhạc…

Nguyên tắc của phương pháp Montessori

1. Tôn trọng, không áp đặt trẻ

Phương pháp Montessori là gì? Đó là phương pháp giáo dục có nguyên tắc quan trọng về “Tôn trọng quyền tự do của trẻ khi chọn cách học”. Ở các lớp học Montessori, trẻ được tự do lựa chọn hoạt động yêu thích theo nhịp độ phát triển của từng trẻ, ưu tiên sự phát triển tính tập trung và cá nhân.

Việc thầy cô và ba mẹ áp đặt suy nghĩ của mình lên trẻ, bắt trẻ phải theo ý mình hoàn toàn đi ngược với nguyên tắc Montessori sẽ khiến cho trẻ mất đi khả năng tư duy vốn có.Vì vậy, hãy để trẻ tự do khám phá trong nhà và ngoài trời theo cách của riêng mình, miễn sao trẻ được bảo đảm an toàn. Hãy để các con tiếp thu những cái mới một cách tự nhiên theo hướng trẻ muốn. Từ đó, trẻ sẽ học được cách tự lập và kích thích trí tuệ của trẻ phát triển.

2. Học tập luôn đi kèm với thực hành

Cách tốt nhất giúp trẻ vận dụng tốt được những điều học được là để trẻ tham gia vào các hoạt động thực tiễn. Trẻ có xu hướng bắt chước những hoạt động mà bản thân quan sát được. Do đó, mục đích của giáo dục Montessori là chỉ ra cách thực hiện các nhiệm vụ, để trẻ phát triển theo cách tự thực hiện chúng.

Trong các hoạt động thực hành cuộc sống, trẻ sẽ được trải nghiệm những kỹ năng thực tế như rót nước, tự mặc và cởi quần áo, để giày đúng nơi quy định, ăn uống lành mạnh hay chăm sóc môi trường bằng cách giữ lớp học sạch đẹp, tưới cây, quét bụi,… Ngoài ra, trẻ cũng được hướng dẫn một số thói quen tốt trong cuộc sống như chờ đợi đến lượt mình, chờ hoạt động mình muốn làm hay đưa ra những lời nhận xét có tính chất xây dựng tích cực và biết lắng nghe người khác.

Những kỹ năng này sẽ giúp các con trở nên tự tin, chủ động và sẵn sàng cho cuộc sống tương lai.

3. Môi trường thân thiện, không tồn tại phần thưởng hay trừng phạt

Với quan niệm giáo dục truyền thống, trao thưởng để khuyến khích con đạt tới thành tích nào đó và trừng phạt khi con phạm lỗi bằng việc đánh đòn, la mắng, so sánh với các bạn khác là hai hình thức được áp dụng rất nhiều.

Tuy nhiên, giáo dục trẻ theo phương pháp Montessori không tồn tại và không được phép tồn tại trao thưởng và trừng phạt. Nếu trẻ làm sai một việc nào đó, hãy minh họa cách làm đúng cho trẻ. Hãy khích lệ, động viên và ghi nhận sự cố gắng của trẻ thay vì trao thưởng, khen ngợi. Đừng nghiêm trọng hóa vấn đề mà hãy tập trung giúp trẻ nhận thức được những việc trẻ làm chưa đúng.

4. Không làm ảnh hưởng đến sự tập trung của trẻ

Khi thấy trẻ đang say mê chơi một món đồ chơi nào đó, bố mẹ không nên xen vào ngoại trừ có một lý do đặc biệt. Trẻ cần sự tập trung để tìm ra nhiều cách chơi của riêng mình, cũng như giải quyết vấn đề gặp phải trong lúc chơi.

5. Thiên nhiên truyền cảm hứng cho trẻ

Theo tiến sĩ Maria Montessori, thiên nhiên giúp trẻ nhận thức được thực tế. Có rất nhiều hoạt động học tập và các cuộc phiêu lưu kỳ thú dành cho trẻ diễn ra ngoài trời với không khí trong lành thay vì ở tại lớp học hoặc trong nhà.

6. Giáo viên, ba mẹ chỉ là người hỗ trợ, đồng hành cùng trẻ

Với Montessori, trẻ sẽ là trung tâm của các hoạt động học tập. Nhà trường và gia đình phải chú trọng khai thác những tiềm năng có sẵn ở trẻ. Thầy cô giáo hay ba mẹ chỉ đóng vai trò hướng dẫn, khuyến khích trẻ chủ động với môi trường xung quanh và tự học theo năng lực và sở thích của riêng mình.

Thay vì áp đặt con theo cách của mình, ba mẹ và thầy cô nên làm bạn, đồng hành cùng các con, làm bạn với con. Trước khi phán xét việc trẻ làm đúng hay sai, chúng ta nên dạy con bằng cách làm mẫu trước để trẻ có thể nhìn nhận những điều đúng đắn. Người lớn cần phải cân bằng nguyên tắc không can thiệp trực tiếp vào việc học của trẻ, nhưng lại không được bỏ rơi trẻ. Hãy quan sát đưa ra những gợi ý và hỗ trợ tối đa khả năng tự phát triển của mỗi trẻ trong từng giờ học.

Phương pháp giáo dục Montessori hỗ trợ con yêu như thế nào?

Dạy con theo phương pháp giáo dục Montessori tại nhà có thể hỗ trợ việc học của con từ khi sinh ra cho đến khi học cấp 2:

1. Từ khi sinh ra đến lúc 3 tuổi

Cung cấp một môi trường vui chơi an toàn, đầy tiềm năng để nuôi dưỡng trí óc và thể chất của bé
Giúp trẻ có lòng tin vào chính bản thân và thế giới của riêng mình
Việc dạy con theo phương pháp giáo dục này sớm giúp trẻ tự tin khi xuất hiện trước đám đông
Phát triển sự phối hợp của các vận động thô, vận động tinh cùng kỹ năng ngôn ngữ
Tạo cơ hội để nuôi dưỡng tính cách độc lập trong sinh hoạt hoặc công việc hằng ngày.

2. Độ tuổi mầm non

Dạy trẻ theo phương pháp giáo dục Montessori giúp phát triển tính độc lập, kiên trì khi gặp khó khăn và khả năng tự đặt giới hạn cho bản thân.
Thúc đẩy phát triển các kỹ năng giao tiếp thông qua sự tôn trọng
Tạo cơ hội cho việc khám phá trí tưởng tượng dẫn đến sự hình thành lòng tự tin và tính sáng tạo.

3. Độ tuổi tiểu học

Tạo cơ hội cho con khám phá lợi ích của việc hợp tác mà trong đó sở thích của bé sẽ được ủng hộ và hướng dẫn đúng đắn.
Hỗ trợ phát triển sự tự tin, trí tưởng tượng, sự độc lập trong suy nghĩ và hành động
Thúc đẩy sự hiểu biết về vai trò của con trong cộng đồng, trong văn hóa tự nhiên.

4. Độ tuổi trung học cơ sở

Đối với bé từ 12 – 15 tuổi, việc dạy trẻ theo phương pháp Montessori còn có tác dụng:

Nhấn mạnh sự phát triển việc thể hiện cảm xúc của bản thân, sự tự tin thực sự và tính nhanh nhẹn trong các mối quan hệ giữa các cá nhân.
Trong giai đoạn này, trẻ nên được tiếp xúc với thiên nhiên càng nhiều càng tốt để học cách bảo vệ môi trường cũng như có được những kỹ năng sống cơ bản.

Trên đây là những thông tin về Montessori mà cha mẹ cần nhớ khi giáo dục con theo phương pháp này để đạt được hiệu quả tốt nhất.

By An Vy

An Vy (Anvee) - Với mình nuôi con là cả cuộc đời từ hiểu bản thân tới hiểu con và dạy con thành người có ích cho xã hội, cho con 1 cuộc sống như con muốn. Blog là nơi mình ghi lại kiến thức trên hành trình tìm hiểu về trẻ và các cách nuôi dạy con như 1 nguồn tài liệu nhắc nhở chính mình và cũng hi vọng giúp được các ba mẹ trong quá trình tìm kiếm kiến thức nuôi dạy con đúng cách. Mình rất trân trọng để nhận bất cứ những góp ý nào của bạn đọc đến với blog Homecass.com

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *